Efendimiz sallallâhu aleyhi ve sellem, kendisine iman edenlere velâyeti, yani Allah'a dostluğu iki cihet üzerine tevzî etmiştir.
Birinci cihet: İtikâdî velâyet.
Bu, itikadın zarurî meseleleriyle ilgilidir. Bu meselelerin temeli tevhiddir. Mümin bunların hepsini bir defada kabul eder ve bu kabulde sabit kalırsa, imanda velâyeti elde eder.
İkinci cihet: Amelî velâyet.
Buna hususî velâyet diyoruz. Salih amel yoluyla elde edilen bu velâyet, Efendimiz sallallâhu aleyhi ve sellemin hadîs-i şeriflerinde saklı olan sırlı mana üzerinden ümmetine dağıtılmıştır.
Bu cihetle mümin, önce Efendimiz sallallâhu aleyhi ve selleme iman eder ve imanında tevhidi ve tecridi tesis eder. Sonra hadîs-i şeriflerden biriyle amel eder ve o amelde sebat gösterirse, o hadîs-i şerifin zımnına ve bâtınına konulmuş velâyet onda tecellî eder.
Böylece kişi sonunda Allah'ın has bir kulu ve velîsi olur.
Efendimiz sallallâhu aleyhi ve sellemin kelâmındaki câmiiyet de buradan anlaşılır.
Onun kelâmı, velâyetin bütün makamlarını kendinde toplamıştır.
Sonra her bir sözü üzerinden ayrı bir velâyet derecesini ümmetine dağıtmıştır.
Netice olarak, tek bir hadîs-i şerifle sebat üzere amel etmek bile kişiyi Allahu Teâlâ katında büyük bir velî eder.
Bu taksimatı görüp ona göre amel edenlere ne mutlu!